Ertuğrul Özkök, 26 Türk iş liderinin Financial Times’ta yayımlanan ilanını ve bu ilanda görmek istediği 3 kelimeyi yazdı

Dünyanın en tesirli iki finans gazetesinden biri olan Financial Times’ta dün tam sayfa bir ilan yayınladı.

İlan, Türk iş dünyasının, Avrupa Birliği yöneticilerine bir davetiydi.

Türkiye’de kurulmuş 26 Avrupa ülkesi ile ilgili iş kurullarının liderlerinin ortak davetiydi bu ve şu cümleyle başlıyordu:

Özeti şuydu:

21’inci yüzyılın birinci çeyreğinin sonunda çok farklı ve çok değişik bir dünyaya hakikat gidiyoruz.

Bu yeni konjonktür içinde Türkiye ve Avrupa Birliği’nin yeri şöyle olmalı.

Tam bu türlü tabir edilmemişti ancak konuşma ve açık mektubun özeti şuydu:

AVRUPA’nın Türkiye’ye muhtaçlığı var.

TÜRKİYE’nin de Avrupa’ya muhtaçlığı var.

DÜNYANIN da işte bu türlü Türkiye’yi içine almış bir Avrupa’ya muhtaçlığı var.

Mehmet Ali Yalçındağ’ın konuşmasını dinlediğim saatlerde önümde şimdi piyasaya çıkmamış yeni bir kitap duruyordu.

ODTÜ kökenli bir işinsanı ve teknoloji uzmanı olan Enis Eryılmaz’ın yazdığı bir kitaptı bu.

Adı çok enteresan:

Bu başlığın altında da şöyle bir cümle var:

Bence içeriği çok farklı.

Daha da ilginci, kitabın yesyeni ve bugüne kadar pek görmediğim bir üslup ve şekille yazılmış olması.

Çünkü kitap baştan sona bitmeyen bir “İçindekiler” sunumu üzere yazılmış.

Yani her kısım kısa bir “İçindekiler” biçiminde başlıyor ve sonra bunun altında kısa cümlelerle o kısmın ana fikri anlatılıyor.

Eryılmaz, kitabını şöyle tanım ediyor:

Çok süratle okuyorsunuz.

Kitap yazımında “TikTok” evresini açar üzere görünen yepisyeni bir şekil bu.

İşte o kitapta “Omurga mimarisi” isimli yeni bir kavram okudum.

Bunun anında “Omurga kurucu güç” ve “Ağ imparatorlukları” üzere yeni iki kavram daha var.

“Biz bugüne kadar gücü daima haritalarda arıyorduk. Artık haritalarda değil. Dünya birebir lakin güç öteki bir yerden çalışıyor” diyerek başlıyor.

İşte bu noktada bugünün “Omurga mimarisinin” şu 3 temel taban üzerine kurulduğunu anlatıyor:

BİRİNCİ OMURGA GÜCÜ: ABD; Finansal ve dijital omurgaların merkezinde konumlanır.

İKİNCİ OMURGA GÜCÜ: ÇİN; Kara işgallerinden çok altyapı sürekliliğine yatırım yapar. Lojistik, dijital ve finansal ağları birlikte örerek görünmez bir tesir alanı kurar.

ÜÇÜNCÜ OMURGA GÜCÜ: AVRUPA; normatif omurgalar inşa eder. Standartlar, sertifikasyonlar ve bilgi rejimleri; paraya erişimin fiili hudut kapılarıdır.

Çok kolay üzere görünen lakin çok çarpıcı bir tablo…

Peki bu üçlü omurga yapısı içinde Türkiye’nin yeri nedir?

Enis Eryılmaz, “Türkiye artık bir geçiş ülkesi değildir, bir eşik ülkesi haline gelmiştir” diyor.

Evet, dün Mehmet Ali Yalçındağ’ın basın toplantısını izlerken aklımda bu kitabın önüme koyduğu işte bu “Yeni omurga mimarisi” vardı.

Türkiye kendini hangi omurga üzerinde tekrar inşa edecektir?

Uzaktaki, güvenilmez bir “Trump Amerikası” ile mi?

Yoksa tarihi boyunca hiç demokrasi görmemiş muhtemelen de görmeyecek bir Çin ve Rusya omurgası mı?

Türkiye’nin Avrupa ülkelerinin her biri ile münasebetleri üzerine çalışan 26 iş kurulunun başkanları tercihlerini şapmış:

“Türkiye’nin yeri Avrupa Birliğidir” diyorlar.

Ama Avrupa’nın da bu omurga içindeki yerini güçlü biçimde alması için Türkiye’yi içine alma gerekliği de giderek artıyor.

Ve en kıymetlisi, İki çılgın kutup ortasında kalan dünyanın Türkiye ile bütünleşmiş bir Avrupa’nın bu standart koyucu, regülatif, demokrasiyi koruyacak, İnsan Hakları, Adalet üzere kavramları hâlâ geçerli insanlık ölçüleri kabul edecek özelliklerine muhtaçlığı var.

Bunları yazıyorum lakin çok üzülerek görüyorum ki, Türkiye’de “Şuursuz bir Batı düşmanlığı” yükseliyor.

Çevremde, çocukları Amerika’da, İngiltere’de okuyan, eğitimli varlıklı insanlarda bile “Avrupa’nın güç kaybetmesinden keyif alan” bir zihniyetin yerleştiğini görüyorum.

Ukrayna ile Rusya ortasındaki savaşta, Rusya’yı; İran’da özgürlük ve hayat standardı için ayağa kalkan beşerler karşısında Molla rejimini destekleyecek kadar şuursuzlaşan bir anlayış bu.

Şunu unutmayalım;

Atatürk ve kurduğu Cumhuriyet, bizim kuşaklarımıza minnetle anmamız gereken bir miras bıraktı.

Ülkemiz 100 yıldan fazladır hiçbir savaşa girmedi.

Bizim kuşaklarımız savaş görmedi.

Atatürk bize çok makul çizilmiş, bizi inanç içinde tutan yeni bir “Vatan sınırı” çizmiş.

Trakya’da, Balkanların Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Sırbistan üzere fanatik milliyetçi bir coğrafyanın dışında tutmuş.

Kafkasya’da Gürcistan, Ermenistan üzere milliyetçilik damarları kuvvetli bir coğrafyaya bulaştırmamış.

Rusya ile ortamıza küçük bir kara sonu ve büyük bir deniz koymuş.

En kıymetlisi de bizi Arap dünyasının asla bitmeyecek arbede coğrafyasına bulaştırmamış.

İşte bu türlü bir coğrafyada 100 yıldır, seçimli bir demokrasiyi yaşatıyoruz.

Küçümsenecek, inkâr edilecek bir tablo değildir bu…

Evet, içerde bir rejim meselemiz var.

Ama bu süreksiz bir sorun…

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın misyon mühletini tamamladığı gece, bu rejim de filen sona erecektir.

O nedenle, dün Mehmet Ali Yalçındağ’ın, 26 iş konseyi lideri ile Avrupa’ya yaptığı bu davet bence çok kıymetli.

Çünkü o Türkiye’nin çok daha uzun vadeli bahtını etkileyecek bir teşebbüs.

Tabii ki hepimizin aklında şu soru var;

Hükümet bu bildiride açık ve net bir tabir ile savunulan bu AB üyeliğinin ne kadar ardında duruyor?

İş kurulları Dış Ekonomik Alakalar Başkanlığına bağlı çalışan bir sistem.

Yani Cumhurbaşkanlığından bağımsız bir teşebbüs olması mümkün değil.

Financial Times’ta yayınlanan bildiride çizilen portrenin hudutları ne öyleyse?

Ne Yalçındağ’ın konuşması ne de Financial Times bildirisinde kendi adıma konuşalım; görmek istediğim ve göremediğim üç söz var.

Demokrasi, Adalet ve İnsan Hakları…

O vakit aklıma şu soru geliyor:

Bu davetin gerçek manası ne?

“Bizi olduğumuz üzere alın mı?” diyoruz.

Yoksa “Biz de Avrupa’nın normlarına uymak için gerekli ıslahatları yapacağız” iradesi de var mı?

Cumhurbaşkanı Erdoğan evvelki gün yaptığı konuşmada “2026 ıslahat yılı olacak” dedi.

Ama en azından 5 yıldır daima dinlediğimiz bir cümle bu.

Reformdan ne anlıyoruz, o da aşikâr değil.

Her şeye karşın çok olumlu bir teşebbüstür bu diyorum.

Bu yıl tahminen o “Reform” cümlesinin de içi doldurulur.

“Omurga mimarisine” döneceğim.

Yeni Dünya omurga mimarisinde 3 oluşumdan ikisi; yani ABD ile Çin ve Rusya savaşmayı seven ülkeler.

Üçüncüsü ise, bizim “Yurtta Sulh, Dünyada Sulh” mottomuza daha yakın bir coğrafya olan Avrupa…

O vakit karar verme zamanı…

Fetihçi bir ülke olmaya mı çalışacağız?..

Yoksa medeniyet kuran, barışçı bir dünyada halkının refahını arttırmak isteyen bir omurgayı mı benimseyeceğiz?..

Kendi hisseme tercihim yıllardır çok net.

Ben ülkemi Avrupa’nın normlar koyan, standartlar uygulayan demokratik coğrafyasında görmek istiyorum.

Geldiğim yaş itibariyle de bunu kendim için değil, kızım ve torunlarım için istiyorum.