Gençlerin ruh sağlığı alarm veriyor, hükümetler sosyal medyada yaş sınırı ve denetimi sıkılaştırıyor

Çocuklar ve ergenler ortasında toplumsal medya kullanımı giderek yaygınlaşırken uzmanlar potansiyel olumsuz tesirleri konusunda uyarıyor. Araştırmalar, ağır toplumsal medya kullanımının gençlerde anksiyete, depresyon, uyku bozukluğu ve özgüven düşüklüğü ile ilişkilendirilebileceğini gösteriyor, birtakım gençlerin bunun kendi akranlarıyla karşılaştırmalar ve çevrim içi zorbalık nedeniyle ruhsal sağlıklarında badireler yaşadığı söz ediliyor.

Dünya genelinde ise bu berbat gidişata dur demek için hükümetler toplumsal medya siyasetlerinde belirleyici rol oynamaya başladı. AB Komitesi sözcülerinden Thomas Regnier de dün yaptığı açıklamada, AB genelinde çocuklara toplumsal medya yasağı getirilmesine ait “tüm kapıların açık olduğunu” belirterek, tüm seçeneklerin gözden geçirildiğine işaret etti.

DÜNYANIN YÜZDE 71’İ ÇOCUKLARIN TOPLUMSAL MEDYA KULLANMASINA KARŞI

Araştırma şirketi Ipsos’un, eğitim sistemine halkın bakışı, memnuniyeti, sorun algısı üzere boyutları incelediği “Education Monitor 2025” araştırmasına nazaran, çocuklara toplumsal medyanın yasaklanmasını savunan şahısların oranı her geçen yıl yükseliyor.

Dünya genelinde iştirakçilerin yüzde 71’i 14 yaş altı çocukların toplumsal medya kullanımının yasaklanmasını savunurken, yasağa en çok takviye veren ülkeler sırasıyla yüzde 87 ile Endonezya, yüzde 85 ile Fransa, yüzde 83 ile İtalya, yüzde 82 ile İspanya ve yüzde 80 ile Kolombiya oldu. Listede 11. sırada yer alan Türkiye’de ise iştirakçilerin yüzde 76’sı çocukların toplumsal medya kullanımına karşı olduklarını belirtti.

Akıllı telefonların okulda yasaklanması konusunda ise dünya genelinde iştirakçilerin yüzde 55’i yasak olması gerektiğini savunurken, Fransa yüzde 80, İrlanda yüzde 70, İspanya yüzde 69, İtalya yüzde 67 ve Peru yüzde 65 ile başı çekiyor. Türkiye’de ise iştirakçilerin yüzde 53’ü telefonların okulda yasak olması gerektiğini düşünüyor.

Bazı ülkelerin uyguladığı toplumsal medya yasak ve detayları ise şu formda:

TÜRKİYE’DE AİLE MÜSAADESİ OLSA DAHİ ÇOCUKLAR TOPLUMSAL MEDYAYA GİREMEYECEK

Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığının, çocukları toplumsal medyanın ziyanlı tesirlerinden korumak için atılması gereken adımlara yönelik yapılacak çalışma kapsamında Meclis’te AK Parti Kümesine yaptığı sunumda, toplumsal medya ve çevrim içi oyun ortamlarında çocukların güvenliğini ve mahremiyetini temel alan, bütüncül bakış açısıyla bir yasal düzenlemenin yapılmasının mecburî hale geldiği söz edildi.

Sunumda, toplumsal ağ sağlayıcılara erişim yaşının 15 olması, 15 yaşını doldurmamış çocukların ebeveyn müsaadesi olsa dahi bu platformlara erişememesinin değeri vurgulandı. Oyunlar için yaşa nazaran derecelendirme ve çocukların yalnızca yaşlarına uygun oyunlara erişim sağlayabilmelerinin gerekliliği söz edildi.

AVUSTRALYA’DA 16 YAŞ ALTI GENÇLERE TOPLUMSAL MEDYA YASAĞI

Avustralya’da, 16 yaş altı gençlerin toplumsal medya platformlarına erişimini yasaklayan yasal düzenleme, 10 Aralık 2025’te yürürlüğe girdi.

Düzenleme kapsamında X, Instagram, Facebook, TikTok, YouTube, Snapchat üzere ağların yanı sıra Reddit, Twitch, Threads ve Kick de dahil 10 mecra, yaş kısıtlamasına tabi tutuluyor.

Avustralya hükümeti, kanunla algoritmaların ve ziyanlı içeriklerin gençler üzerinde yarattığı olumsuz etkiyi azaltmayı hedefliyor.

Şirketlerin, 16 yaş altındaki çocukların hesaplarının kaldırılması için makul adımları atmaması halinde 49,5 milyon Avustralya doları (yaklaşık 32,9 milyon ABD doları) para cezası ödemesi öngörülüyor.

Yasağın akabinde ise 4,7 milyon çocuğa ilişkin hesabın kapatıldığı bildirildi.

DANİMARKA YAŞ SONU GETİRMEYE HAZIRLANIYOR

Danimarka Dijital İşler Bakanlığınca 10 Kasın 2025’te yapılan yazılı açıklamada, Bakanlık önerisi üzerine hükümet ve partilerin onayıyla toplumsal medya kullanımına yaş sonu getirme konusunda muahede sağlandığı belirtildi.

Açıklamada, karar kapsamında toplumsal medya kullanımı için alt yaş hududunun 15 olarak belirlendiği aktarılarak, “15 yaşın altındaki çocuklar kendilerini ziyanlı içeriklere maruz bırakabilecek platformlara erişememelidir. Ebeveynler, çocuklarının daha erken erişime sahip olması gerektiğini düşünürlerse istisnalar yapılabilir. Bu, ebeveynlere 13 yaşından itibaren erişim için onay verme fırsatı verilerek sağlanacaktır.” sözlerine yer verildi.

FRANSA’DA TASARI MECLİS’TE KABUL EDİLDİ

Fransa’da Ulusal Meclis, geçtiğimiz günlerde 15 yaşından küçüklerin toplumsal medya platformlarına erişimini yasaklamaya yönelik yasa tasarısını kabul etti.

Sosyal medya platformlarına genç kullanıcıların yaşının tespit edilmesi için tedbirler alması kuralı getirilmesini kapsayan tasarı, ayrıyeten liselerde öğrencilerin ders sırasında ve okul binası koridorlarında cep telefonu kullanımına yasak getirilmesini de içeriyor.

İSPANYA’DA ÇOCUKLARIN ERİŞİMİNE YASAK GELİYOR

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez bugün Dubai’de düzenlenen Dünya Hükümetler Doruğu’nda yaptığı konuşmada, 16 yaşın altındaki çocukların toplumsal paylaşım ağlarına erişimine yasak getireceklerini açıkladı.

İTALYA’DA ÇOCUK FENOMENLER DE HEDEFTE

Mayıs 2025’te İtalya, 15 yaş altı çocuklar için toplumsal medya kullanımını kısıtlayan bir yasa tasarısı önerdi. Tasarı ayrıyeten “çocuk fenomenleri” amaç alıyor ve yaklaşan AB düzenlemeleriyle uyumlu ulusal bir dijital kimlik sistemi aracılığıyla yaş doğrulamasını zarurî kılıyor. İtalya, yetişkinlere yönelik web siteleri için yaş doğrulamasını mecburî kılan bir maddeyi da Kasım ayında yürürlüğe koydu.

İtalya Eğitim Bakanı Giuseppe Valditara, İtalyan gazetesi Vilayet Foglio’ya verdiği demeçte , ülkenin Avustralya modelini izlemesi gerektiğini söyledi.

FİNLANDİYA’DA OKUL SAATLERİNDE CEP TELEFONU YASAK

Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo, Ocak ayında 15 yaş altı çocukların toplumsal medya kullanımını yasaklamayı desteklediğini söylemişti.

Orpo, uzun ekran mühletinin çocukların daha fazla hareket etmesinin önündeki en büyük pürüzlerden biri olduğu için bu kısıtlamaya açık olduğunu söyledi.

YLE News’in haberine nazaran Orpo, “Çocuklar ve gençler ortasında fizikî aktivite eksikliğinden ve bunun giderek artmasından derin tasa duyuyorum” dedi.

Finlandiya parlamentosu, ilkokul ve ortaokullarda okul saatleri içinde cep telefonu kullanımını aslında kısıtlamış durumda.

DİĞER ÜLKELERİN DE TOPLUMSAL MEDYA YASAĞI GÜNDEMİNDE

Almanya’da toplumsal medya kullanımında 16 yaş altı için rastgele bir kısıtlama yok. Şu anda 13–16 yaş ortası ebeveyn müsaadesiyle toplumsal medya kullanılabiliyor fakat daha katı yasalar değerlendiriliyor

Malezya, 1 Ocak 2026’dan itibaren 16 yaş altındaki çocukların toplumsal medya hesabı açmasını yasaklamayı planladığını bildirmişti.

Yunanistan ise Aralık ayınca, Avustralya modeline benzeri kısıtlamaları değerlendirdiğini açıkladı.

patronlardunyasi.com